W poszukiwaniu idealnego aperitivo – zwyczaje we Włoszech
Krótki odpoczynek po pracy, drobne przekąski, lekki alkohol i dużo rozmów – tak w skrócie wygląda aperitivo. Rytuał, choć ma ponad 200 lat historii, wciąż przyciąga młodych i starszych Włochów, a jego roczna wartość kulturowa pozostaje niezmienna nawet przy zmieniających się trendach konsumpcyjnych.
Początki i skala zjawiska
Aperitivo narodziło się w Turynie pod koniec XVIII w. Lekarz Antonio Carpano serwował aromatyzowane wermutem wino jako pobudzacz apetytu przed kolacją. Zwyczaj rozlał się szybko na Mediolan, Wenecję i resztę kraju. Dane ISTAT z 2023 r. pokazują, że 66 % mieszkańców Italii (osoby 11+) zadeklarowało wypicie co najmniej jednego napoju alkoholowego w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a 20 % robi to codziennie. Sondaże Centro Studi Assobirra 2024 podkreślają, że aż 38 % respondentów wskazuje godziny 18:00-20:00 jako najczęstszy moment sięgania po napoje – to właśnie tradycyjny czas aperitivo.
Nowoczesne oblicze tradycji
Od 2024 r. we Włoszech obowiązuje rekomendacja Ministero dell’Agricoltura, zgodnie z którą minimum 50 % składników serwowanych w zestawie aperitivo pochodzi z kraju. Ma to chronić lokalne produkty i wzmacniać wspólnotową tożsamość. Trend ten idzie w parze z danymi Euromonitor 2023 – segment aperitifów z oznaczeniem geografii pochodzenia zanotował 12 % wzrost wartości rok do roku.
Klucz do popularności – prostota i wspólnota
Włoskie bary przyciągają prostym formatem – jedna cena, napój i bufet przekąsek. Dane Fipe-Confcommercio 2024 mówią, że format “drink + buffet” występuje w 73 % lokali gastronomicznych w Mediolanie i w 61 % w Rzymie. W takim otoczeniu wino prosecco jak pod linkiem https://dobrewino.pl/45-prosecco często stoi obok klasycznego Aperol Spritza, tworząc duet najchętniej wybieranych trunków.
Co trafia na talerz podczas aperitivo
Lokale serwują produkty sezonowe i regionalne, dlatego bufet wygląda inaczej w Wenecji, a inaczej w Bolonii. Najczęściej pojawiają się:
- oliwki taggiasche lub nocellara
- mini panini z mortadelą
- chipsy z topinamburu albo cukinii
- serwowane na zimno sery pecorino, asiago, taleggio
Badanie “Food Trends Italy 2025” (NielsenIQ) sygnalizuje, że 54 % konsumentów wybiera bar pod kątem jakości przekąsek, a nie samego napoju. Bufet stał się więc elementem przewagi konkurencyjnej.
Napoje – od klasyki po zero procent
Aperol Spritz pozostaje liderem. Raport IWSR 2023 wskazuje, że sprzedaż ready-to-drink bazująca na Spritzu wzrosła o 7 % rok do roku. Równocześnie segment bezalkoholowych aperitifów zanotował 10 % udziału w rynku, co potwierdza rosnącą popularność napojów “0.0 %”. Największą grupą odbiorców są osoby w wieku 25-34 lata (47 % zakupów), co sugeruje zmianę pokoleniową w stronę odpowiedzialnej konsumpcji.
Rola terytorium
Północne regiony – Piemont, Wenecja Euganejska, Lombardia – generują 68 % obrotu w segmencie aperitifów (Unioncamere 2024). Na południu dominuje format “street aperitivo”, gdzie napoje podaje się w kioskach. To przykład, jak jedna tradycja przybiera różne formy w zależności od miejsca.
Czy aperitivo wpływa na styl życia?
Badanie Università di Bologna z 2023 r. analizujące 2 000 respondentów pokazuje, że uczestnicy aperitivo spędzają średnio 41 minut dziennie na rozmowach twarzą w twarz, podczas gdy osoby omijające ten zwyczaj rozmawiają 27 minut. Rytuał pełni więc funkcję społecznego spoiwa, zwłaszcza w erze komunikacji cyfrowej.
Ekologiczny kierunek
Raport Slow Food Italia 2024 sygnalizuje, że 22 % barów rezygnuje z jednorazowego plastiku podczas aperitivo, a 17 % korzysta z systemu zwrotu szklanych butelek. Przykłady z Turynu pokazują, że zmniejszenie odpadów o 35 % jest możliwe przy wymianie plastikowych słomek na metalowe.
Podsumowanie zmian na horyzoncie
Aperitivo adaptuje się do potrzeb nowych pokoleń, zachowując jednocześnie fundament – wspólne chwile przed kolacją. Regulacje promujące lokalne składniki, wzrost napojów bezalkoholowych i proekologiczne inicjatywy wskazują kierunek rozwoju na najbliższe lata. Niezależnie od miasta czy rodzaju trunku, Włosi wciąż spotykają się o 19:00, by celebrować życie – dokładnie tak, jak robili to ich pradziadkowie ponad dwieście lat temu.
